دانلود نرم افزار موبایل اندروید ریکاوری
آخرین قیمت سکه و طلا
دکه روزنامه و نشریات
وضعیت آب و هوای همدان

خبرگزاری علم و فناوری

**

تاریخ : پنجشنبه 26 بهمن 1396 ساعت 07:42   |   کد مطلب: 31610
خانه‌های تاریخی، همان بخش از هویت و فرهنگ اجتماعی ما هستند که در اثر کم‌توجهی و غفلت از بین می‌روند و تاریخ و فرهنگ اصیل ما را به فنا می‌برند.

به گزارش نافع،خانه‌های تاریخی، مانند دیگر ابنیه در همه جای این شهر نمادی از هویت و فرهنگ و تاریخ ما به شمار می‌روند، در شهری مثل همدان که پایتخت تاریخ و تمدن نام گرفته، وجود خانه‌ها، سراها، کاروانسراها، حمام‌ها و دیگر ابنیه تاریخی اهمیتی مضاعف بر وجهه تاریخ و فرهنگ این شهر دارد.

 

بسیاری از این خانه‌ها هم از منظر معماری، هم قدمت و هم مصالح و منطقه ساخت در شرایط خاصی قرار دارند و همین اهمیت چند بعدی بر ارزش‌های این خانه‌ها افزوده‌است.

 

متأسفانه در سال‌های اخیر بعضی از این خانه‌ها با بی‌توجهی‌های مسؤولین که گاه با تمایل به مدرنیته شدن مالکان خانه‌ها همسو شده، به فرسایش و زوال گرویده‌ و شرایط  نامطلوبی را در جهت حفظ این عناصر تاریخی ایجاد کرده‌است.

 

گاه حتی در مواردی شاهد آن بوده‌ایم که نه فقط انفعال و بی توجهی بلکه حرکات هدفمند مسؤولین و مالکان گامی در جهت تسریع در روند تخریب و زوال این ابنیه واجد ارزش بوده‌است از جمله اتفاقی که طی روزهای اخیر در محله کبابیان همدان شاهد بودیم و شهرداری با توجیه ناایمن بودن 3 خانه تاریخی اقدام به تخریب آنها کرد.

 

در این فرصت تلاش کردیم تا طی برقراری گفتگویی با یک کارشناس و استاد دانشگاه از چند و چون موقعیت این دست خانه‌های تاریخی و ابعاد مختلف ارزش‌گذاری آنها جویا شویم:

 

*محله چمن‌های همدان به بیش از 50 مورد می‌رسند

"دکتر حسن سجادزاده" عضو هیئت علمی و مدیر گروه شهرسازی دانشگاه بوعلی سینا و مشاور طرح بازآفرینی محلات همدان در گفت و گو با خبرنگار نافع به وجود محلات قدیمی متمرکز در همدان اشاره و اظهار کرد: تعداد این مرکز محلات که از آنها با عنوان چمن یاد می‌شده است به بیش از 50 مورد در همدان می‌رسد.

 

وی با بیان اینکه در اطراف این چمن‌‌ها یا همان مراکز محلات، مسجد، حمام عمومی، بازارچه‌ها و خانه‌های قدیمی قرار دارند گفت: خانه‌های قدیمی بخشی از موقعیت فرهنگی اجتماعی این محلات را شکل می دادند و با توجه به اینکه رویکرد بازآفرینی در این محلات وجود نداشته یا به کندی پیش می‌رود شاهد تخریب یا فرسایش آنها در سال‌های اخیر بوده‌ایم.

 

مشاور طرح بازآفرینی محلات همدان بیان کرد: محله کلپا، کولانج، جولان، ذوالریاستین و... از جمله این مرکز محلات همدان هستند که خانه‌های ارزشمندی از قبیل خانه نراقی، خانه صیفی، خانه پستی زاده  و بسیاری دیگر از این خانه‌های واجد ارزش را در خود جای داده‌اند.

 

وی با اشاره به اینکه قدمت اغلب این خانه‌ها به دوران قاجار می‌رسد عنوان کرد: برخی دیگر از این خانه‌ها به دوران پهلوی اول و قدمت تعدادی دیگر هم به پهلوی دوم می‌رسد که از ابعاد مختلفی از جمله معماری، ساختار متناسب با شرایط اقلیمی همدان، تزئینات خانه‌ها،نوع سیستم گرمایشی و سرمایشی و حتی سیتم آبرسانی به خانه‌ها و ... واجد ارزش هستند.

 

*خانه‌هایی که نشانگر هویت معماری و فرهنگ ایرانی و اسلامی هستند

سجادزاده مطرح کرد: معماری بسیاری از این خانه‌ها نشان از هویت معماری ایرانی اسلامی ما دارد از این جهت که از معماری و ساختاری درونگرا، دارای حیاط مرکزی و عناصر سازماندهی شده حول این حیاط برخوردار هستند و حتی نوع مصالح آن از سنگ دیوین همدان و مصالح بومی و منطبق با شرایط اقلیمی همدان انتخاب شده‌است.

 

وی به نقش این خانه‌ها در فرهنگ اجتماعی مردم همدان اشاره و تبیین کرد: بسیاری از این خانه‌ها با فرهنگ ایرانی اسلامی ما حول مرکز محله بنا شده بودند که هم تعاملات اجتماعی را تقویت می‌کرد و هم دسترسی افراد را به مکان‌های مورد نیاز از جمله بازار، مسجد و حمام تحت پوشش قرار می‌داد.

 

مدیر گروه شهرسازی دانشگاه بوعلی سینا ادامه داد: آمار دقیقی از تعداد این خانه‌ها در دسترس نیست اگرچه میراث فرهنگی تلاش می‌کند اغلب این خانه‌ها را به ثبت ملی برساند اما تنها موضوع ثبت کردن آنها مشکلی را حل نمی‌کند چراکه پس از ثبت این املاک، مالک حق دخل و تصرف و ساخت و ساز در آن ندارد.

 

وی افزود: به دلیل ثبت بنای تاریخی و عدم جواز ساخت و ساز در آن، رسیدگی از سوی مالک به حداقل می‌رسد و سازمان میراث فرهنگی هم که با بودجه و اعتبارات ناچیز خود توان محافظت و رسیدگی به همه این خانه‌ها را ندارد بنابراین فرسایش طبیعی و گاه تعمدی مالک موجب از دست رفتن و زوال خانه‌ها می‌شود.

 

*حفظ خانه‌های تاریخی باید تبدیل به دغدغه‌های فرهنگی اجتماعی شوند

عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا "نگاه بازآفرینی با رویکرد توسعه‌ای" را راهکار نجات و حیات دوباره این خانه‌ها عنوان کرد و متذکر شد: ما باید به سمتی حرکت کنیم که حفظ خانه‌های تاریخی به دغدغه‌های فرهنگی اجتماعی مردم، مسؤولین، رسانه‌ها و فعالان فرهنگی و اجتماعی تبدیل شوند.

وی تشریح کرد: نمونه‌های موفق بازآفرینی در شهرهای اصفهان و شیراز آثاری همچون محله شهشهان اصفهان و فهدان یزد را برجای گذاشته‌است که هم دارای ارزش اقتصادی شده‌اند و روحیه خاص و تازه‌ای در آن شکل گرفته‌است.

 

سجادزاده تأکید کرد: بخشنامه و آئین نامه‌ نمی‌تواند راهکاری برای حفظ حیات این خانه‌ها باشد بلکه اگر این کار به بخش خصوصی واگذار شود و مثلا مانند خانه تاریخی محله حاجی که به سفره‌خانه سنتی تبدیل شده‌است روحیه جدید به فضای خانه‌ها، سراها، کاروانسراها و ... تزریق شود می‌توان بهره‌وری مطلوب و حفاظت شایسته‌ای از آنها انجام داد.

 

در ادامه گفتگویی هم با معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری همدان ترتیب دادیم که در ادامه می‌خوانید:

 

*تعداد 137 خانه و مدرسه تاریخی در استان همدان شناسایی شده‌اند

احمد ترابی در گفت و گو با خبرنگار نافع با اشاره به اینکه 137 خانه تاریخی در سطح استان همدان شناسایی شده‌است اظهار کرد: این دست خانه‌های واجد ارزش در شهرستان همدان به تعداد 83 مورد می‌باشد و در شهرستان‌ ملایر16، نهاوند10، تویسرکان12، اسدآباد3، رزن4، بهار6، کبودراهنگ2 و در فامنین یک خانه تاریخی شناسایی شده که البته برخی از این بناها مدرسه تاریخی هستند.

 

وی تصریح کرد: از تعداد 137 مورد خانه تاریخی مذکور، 60 مورد به ثبت ملی رسیده‌اند و مابقی، عمدتا به دلیل عدم رضایت و همکاری مالک از فهرست ثبت جامانده‌اند چراکه نخستین گام در ثبت اثر و تشکیل پرونده ثبتی  نقشه‌برداری از ملک است که اگر مالک همکاری نکند منتفی خواهد بود.

 

معاون اداره کل میراث فرهنگی استان همدان همچنین به تخریب 3 خانه واجد ارزش تاریخی در محله کبابیان همدان اشاره و بیان کرد: مرکز محله کبابیان ثبت تاریخی شده‌است اما منازلی که تخریب شدند به صورت مجزا ثبت تاریخی نشده ‌بودند چراکه وقتی مرکز محله با همه ابعاد و شرایط ثبت می‌شود ضرورتی به تفکیک و ثبت مجزای بناهای موجود نیست.

 

وی بیان کرد: با توجه به اینکه مرکز محله کبابیان ثبت تاریخی شده‌است اجازه ارتفاع در این محله داده نمی‌شود بنابراین باید برنامه‌ریزی‌ها در بهره‌مندی از این مرکز محله به سمت بهره‌وری از فضای فرهنگی، اجتماعی و تاریخی آن سوق داده شود.

 

*باید اهرم‌های تشویقی برای حفظ بنا افزایش یابد

ترابی بر لزوم تعامل بین مالکین و اداره کل میراث فرهنگی تأکید و تبیین کرد: می‌توان در تقویت تعامل مالک و سازمان میراث فرهنگی از اهرم‌های تشویقی استفاده کرد که متأسفانه در حال حاضر تنها اهرم تشویقی، امکان مرمت بنا توسط سازمان میراث فرهنگی است.

 

وی افزود: چنانچه بتوانیم اهرم‌های تشویقی ثبت بنا را گسترش داده و به‌عنوان مثال تعرفه آب و برق و گاز بنا برای مالکین رایگان شود و یا تسهیلات ارزان قیمت برای بازسازی و مرمت در اختیار مالکین قرار گیرد طبعا اقبال مالکین نسبت به ثبت بنا و حفظ ابعاد تاریخی آهن افزون خواهد شد و این سیاستی است که باید در سطوح عالیه کشور در مورد آن تصمیم‌گیری شود.

 

ترابی با بیان اینکه هرگونه استعلام و دخل و تصرف در خانه‌های تاریخی تنها از مجرای اداره کل میراث فرهنگی ممکن خواهد بود گفت: این رویه هم نوعی بازدارندگی در تخریب این خانه‌ها دارد زیرا علیرغم آنکه بنا ثبت ملی نشده است اما بافت آنها به ثبت رسیده و نمی‌توان بدون استعلام و اخذ مجوز برای تخریب یا ساخت و ساز این ابنیه اقدام کرد.

 

وی در پایان بیان کرد: اداره کل میراث فرهنگی استان همدان آمادگی دارد تا کلیه خانه‌های تاریخی استان را با مشارکت مالک ثبت و مرمت نموده و در تأمین اعتبارات لازم در حفظ بنا گام بردارد و امید است امکانات و اهرم‌های تشویقی این موضوع تا جایی افزایش یابد که خود مالکین هم نسبت به ثبت و حفظ بنا دغدغه‌مندانه عمل کنند.

 

علی ایّحال به‌نظر می‌رسد با وجود آنکه تلاش‌هایی در جهت حفظ و مرمت خانه‌های تاریخی که بخشی از تاریخ و فرهنگ شهرها به‌شمار می‌روند صورت گرفته هنوز آنطور که شایسته است در حفظ واحیاء این بخش از تاریخ و فرهنگ شهر خود موفق نبوده‌ایم.

 

هنوز اهمیت خانه‌هایی از قبیل خانه نراقی یا مدرسه جنت بر ما و مسؤولین محرز و معلوم نشده که با بی تفاوتی و به بهانه حفظ ایمنی مردم لودر پای بنای باارزش گذاشته و به تخریب آن دست می‌زنیم.

 

مالکین بسیاری از این خانه‌ها هنوز نمی‌دانند چه میراثی در اختیار آنهاست که گاه ترجیح می‌دهند شلنگ آب را در پی ساختمان رها کنند تا تخریب شده و به این بهانه برجی بلندمرتبه را جایگزین بنای قدیمی خود کنند.

 

پس ما هنوز در میراث‌داری از این ابینه ارزشمند به بلوغ نرسیده‌ایم، هنوز نمی‌‌دانیم که سالها بعد فرزندان ما فرهنگ و معماری و هنر را در خشت خشت همین بناها از ما مطالبه خواهند کرد و ما چیزی نداریم که در اختیار آنها بگذاریم؛ شاید هم با همه اطلاعی که از این شریط داریم هنوز آنطور که باید در این موضوع دغدغه‌مند نشده‌ایم.

 

حیات دوباره این خانه‌ها که بخشی از فرهنگ و تاریخ ما هستند نیازمند حساسیت‌زایی، موج آفرینی و دغدغه‌مندی رسانه‌ها، مردم و مسؤولین است و هرکس که در زوال تاریخ و تمدن خود دغدغه‌ای دارد باید سهم خود را در حفظ این بناهای واجد ارزش ادا کند.

 

انتهای پیام/

دیدگاه شما

آخرین عناوین سایت